עשׁר

קֹרֵ֤א דָגַר֙ וְלֹ֣א יָלָ֔ד עֹ֥שֶׂה עֹ֖שֶׁר וְלֹ֣א בְמִשְׁפָּ֑ט בַּחֲצִ֤י יָמָיו֙ יַעַזְבֶ֔נּוּ וּבְאַחֲרִית֖וֹ יִהְיֶ֥ה נָבָֽל

Keklik kuluçkaya yatar ve doğurmaz, adaletle olmadan zenginlik yapan da böyledir; günlerinin yarısında o onu terk edecek ve sonunda akılsız olacaktır.

וַיֹּ֣אמֶר אִ֣ישׁ יִשְׂרָאֵ֗ל הַרְּאִיתֶם֙ הָאִ֤ישׁ הָֽעֹלֶה֙ הַזֶּ֔ה כִּ֛י לְחָרֵ֥ף אֶת־יִשְׂרָאֵ֖ל עֹלֶ֑ה וְֽ֠הָיָה הָאִ֨ישׁ אֲשֶׁר־יַכֶּ֜נּוּ יַעְשְׁרֶ֥נּוּ הַמֶּ֣לֶךְ עֹ֣שֶׁר גָּד֗וֹל וְאֶת־בִּתּוֹ֙ יִתֶּן־ל֔וֹ וְאֵת֙ בֵּ֣ית אָבִ֔יו יַעֲשֶׂ֥ה חָפְשִׁ֖י בְּיִשְׂרָאֵֽל

İsrail adamları dediler: 'Çıkan bu adamı gördünüz mü? Çünkü İsrail'i aşağılamak için çıkıyor; onu vuran adamı kral büyük zenginlikle zenginleştirecek, kızını ona verecek ve babasının evini İsrail'de özgür kılacak.'

וַיֹּ֨אמֶר אֱלֹהִ֜ים אֵלָ֗יו יַעַן֩ אֲשֶׁ֨ר שָׁאַ֜לְתָּ אֶת־הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֗ה וְלֹֽא־שָׁאַ֨לְתָּ לְּךָ֜ יָמִ֣ים רַבִּ֗ים וְלֹֽא־שָׁאַ֤לְתָּ לְּךָ֙ עֹ֔שֶׁר וְלֹ֥א שָׁאַ֖לְתָּ נֶ֣פֶשׁ אֹיְבֶ֑יךָ וְשָׁאַ֧לְתָּ לְּךָ֛ הָבִ֖ין לִשְׁמֹ֥עַ מִשְׁפָּֽט

Ve Tanrı ona dedi: 'Mademki bu şeyi diledin ve kendin için birçok gün dilemedin, ve kendin için zenginlik dilemedin, ve düşmanlarının canını dilemedin, ama kendin için yargıyı dinleyip anlamayı diledin;

וְגַ֨ם אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־שָׁאַ֨לְתָּ֙ נָתַ֣תִּי לָ֔ךְ גַּם־עֹ֖שֶׁר גַּם־כָּב֑וֹד אֲ֠שֶׁר לֹא־הָיָ֨ה כָמ֥וֹךָ אִ֛ישׁ בַּמְּלָכִ֖ים כָּל־יָמֶֽיךָ

Ve ayrıca dilemediğin şeyi de sana verdim, hem zenginlik hem de yücelik; öyle ki bütün günlerin boyunca krallar arasında senin gibi bir adam olmayacak.

וַיָּ֨מָת֙ בְּשֵׂיבָ֣ה טוֹבָ֔ה שְׂבַ֥ע יָמִ֖ים עֹ֣שֶׁר וְכָב֑וֹד וַיִּמְלֹ֛ךְ שְׁלֹמֹ֥ה בְנ֖וֹ תַּחְתָּֽיו

İyi bir yaşlılıkta, günlere, zenginliğe ve yüceliğe doymuş olarak öldü. Oğlu Süleyman onun yerine krallık yaptı.

עֹֽשֶׁר־וְכָב֥וֹד אִתִּ֑י ה֥וֹן עָ֝תֵ֗ק וּצְדָקָֽה

Zenginlik ve yücelik, kalıcı servet ve doğruluk benimledir.

אֵֽשֶׁת־חֵ֭ן תִּתְמֹ֣ךְ כָּב֑וֹד וְ֝עָרִיצִ֗ים יִתְמְכוּ־עֹֽשֶׁר

Lütufkâr kadın yücelik elde eder, zorbalar ise zenginlik elde ederler.

וַיָּ֨כֶן יְהוָ֤ה אֶת־הַמַּמְלָכָה֙ בְּיָד֔וֹ וַיִּתְּנ֧וּ כָל־יְהוּדָ֛ה מִנְחָ֖ה לִיהוֹשָׁפָ֑ט וַֽיְהִי־ל֥וֹ עֹֽשֶׁר־וְכָב֖וֹד לָרֹֽב

Yahve krallığı onun elinde pekiştirdi; bütün Yahuda Yehoşafat'a sunu verdi ve onun çokça zenginliği ve yüceliği oldu.

וְעַתָּ֕ה אֱמֶ֖ת אַגִּ֣יד לָ֑ךְ הִנֵּה־עוֹד֩ שְׁלֹשָׁ֨ה מְלָכִ֜ים עֹמְדִ֣ים לְפָרַ֗ס וְהָֽרְבִיעִי֙ יַעֲשִׁ֤יר עֹֽשֶׁר־גָּדוֹל֙ מִכֹּ֔ל וּכְחֶזְקָת֣וֹ בְעָשְׁר֔וֹ יָעִ֣יר הַכֹּ֔ל אֵ֖ת מַלְכ֥וּת יָוָֽן

Ve şimdi sana gerçeği bildireceğim; işte Pers için üç kral daha duracak, ve dördüncüsü hepsinden büyük bir zenginlikle zenginleşecek, ve zenginliğiyle güçlendiğinde herkesi Yavan krallığına karşı uyandıracak.

וְאָבַ֛ד הָעֹ֥שֶׁר הַה֖וּא בְּעִנְיַ֣ן רָ֑ע וְהוֹלִ֣יד בֵּ֔ן וְאֵ֥ין בְּיָד֖וֹ מְאֽוּמָה

Ve o zenginlik kötü bir işte yok olur; ve o bir oğul doğurur, ve onun elinde hiçbir şey yoktur.

כִּ֣י כָל־הָעֹ֗שֶׁר אֲשֶׁ֨ר הִצִּ֤יל אֱלֹהִים֙ מֵֽאָבִ֔ינוּ לָ֥נוּ ה֖וּא וּלְבָנֵ֑ינוּ וְעַתָּ֗ה כֹּל֩ אֲשֶׁ֨ר אָמַ֧ר אֱלֹהִ֛ים אֵלֶ֖יךָ עֲשֵֽׂה

Çünkü Tanrı'nın babamızdan kurtardığı bütün zenginlik, bizimdir ve oğullarımızındır. Ve şimdi, Tanrı'nın sana söylediği her şeyi yap.

כֹּ֣ה אָמַ֣ר יְהוָ֗ה אַל־יִתְהַלֵּ֤ל חָכָם֙ בְּחָכְמָת֔וֹ וְאַל־יִתְהַלֵּ֥ל הַגִּבּ֖וֹר בִּגְבֽוּרָת֑וֹ אַל־יִתְהַלֵּ֥ל עָשִׁ֖יר בְּעָשְׁרֽוֹ

Yahve şöyle dedi: Bilge bilgeliğiyle övünmesin ve yiğit yiğitliğiyle övünmesin; zengin zenginliğiyle övünmesin.

בּוֹטֵ֣חַ בְּ֭עָשְׁרוֹ ה֣וּא יִפֹּ֑ל וְ֝כֶעָלֶ֗ה צַדִּיקִ֥ים יִפְרָֽחוּ

Zenginliğine güvenen düşecektir, doğru kişiler ise yaprak gibi yeşerecektir.

וְעַתָּ֕ה אֱמֶ֖ת אַגִּ֣יד לָ֑ךְ הִנֵּה־עוֹד֩ שְׁלֹשָׁ֨ה מְלָכִ֜ים עֹמְדִ֣ים לְפָרַ֗ס וְהָֽרְבִיעִי֙ יַעֲשִׁ֤יר עֹֽשֶׁר־גָּדוֹל֙ מִכֹּ֔ל וּכְחֶזְקָת֣וֹ בְעָשְׁר֔וֹ יָעִ֣יר הַכֹּ֔ל אֵ֖ת מַלְכ֥וּת יָוָֽן

Ve şimdi sana gerçeği bildireceğim; işte Pers için üç kral daha duracak, ve dördüncüsü hepsinden büyük bir zenginlikle zenginleşecek, ve zenginliğiyle güçlendiğinde herkesi Yavan krallığına karşı uyandıracak.

הִנֵּ֤ה הַגֶּ֗בֶר לֹ֤א יָשִׂ֥ים אֱלֹהִ֗ים מָֽע֫וּזּ֥וֹ וַ֭יִּבְטַח בְּרֹ֣ב עָשְׁר֑וֹ יָ֝עֹ֗ז בְּהַוָּתֽוֹ

İşte Tanrı'yı sığınağı koymayan ve zenginliğinin çokluğuna güvenen, yıkıcılığıyla güçlenen adam.

כֹּ֣פֶר נֶֽפֶשׁ־אִ֣ישׁ עָשְׁר֑וֹ וְ֝רָ֗שׁ לֹא־שָׁמַ֥ע גְּעָרָֽה

Adamın canının fidyesi onun zenginliğidir; yoksul ise tehdidi dinlemez.

וַיְסַפֵּ֨ר לָהֶ֥ם הָמָ֛ן אֶת־כְּב֥וֹד עָשְׁר֖וֹ וְרֹ֣ב בָּנָ֑יו וְאֵת֩ כָּל־אֲשֶׁ֨ר גִּדְּל֤וֹ הַמֶּ֨לֶךְ֙ וְאֵ֣ת אֲשֶׁ֣ר נִשְּׂא֔וֹ עַל־הַשָּׂרִ֖ים וְעַבְדֵ֥י הַמֶּֽלֶךְ

Haman onlara zenginliğinin yüceliğini, oğullarının çokluğunu, kralın onu nasıl büyüttüğünü ve onu yöneticilerin ve kralın kullarının üzerine nasıl yükselttiğini anlattı.

הַבֹּטְחִ֥ים עַל־חֵילָ֑ם וּבְרֹ֥ב עָ֝שְׁרָ֗ם יִתְהַלָּֽלוּ

Servetlerine güvenenler, zenginliklerinin bolluğuyla övünürler.

עֲטֶ֣רֶת חֲכָמִ֣ים עָשְׁרָ֑ם אִוֶּ֖לֶת כְּסִילִ֣ים אִוֶּֽלֶת

Bilgelerin tacı onların zenginliğidir, akılsızların ahmaklığı ahmaklıktır.

וַיִּגְדַּל֙ הַמֶּ֣לֶךְ שְׁלֹמֹ֔ה מִכֹּ֖ל מַלְכֵ֣י הָאָ֑רֶץ לְעֹ֖שֶׁר וּלְחָכְמָֽה

Kral Süleyman zenginlik ve bilgelik bakımından yerin bütün krallarından daha büyüktü.

וַיִּגְדַּל֙ הַמֶּ֣לֶךְ שְׁלֹמֹ֔ה מִכֹּ֖ל מַלְכֵ֣י הָאָ֑רֶץ לְעֹ֖שֶׁר וְחָכְמָֽה

Kral Süleyman zenginlikte ve bilgelikte yerin bütün krallarından büyüdü.

הוֹן־וָעֹ֥שֶׁר בְּבֵית֑וֹ וְ֝צִדְקָת֗וֹ עֹמֶ֥דֶת לָעַֽד

Servet ve zenginlik evindedir ve doğruluğu sonsuza kadar durur.

שָׁ֤וְא וּֽדְבַר־כָּזָ֡ב הַרְחֵ֬ק מִמֶּ֗נִּי רֵ֣אשׁ וָ֭עֹשֶׁר אַל־תִּֽתֶּן־לִ֑י הַ֝טְרִיפֵ֗נִי לֶ֣חֶם חֻקִּֽי

Boşluğu ve yalan sözünü benden uzaklaştır; bana yoksulluk ve zenginlik verme; beni payıma düşen ekmekle besle.

וְהָעֹ֤שֶׁר וְהַכָּבוֹד֙ מִלְּפָנֶ֔יךָ וְאַתָּה֙ מוֹשֵׁ֣ל בַּכֹּ֔ל וּבְיָדְךָ֖ כֹּ֣חַ וּגְבוּרָ֑ה וּבְיָ֣דְךָ֔ לְגַדֵּ֥ל וּלְחַזֵּ֖ק לַכֹּֽל

Zenginlik ve yücelik senin yüzündendir ve sen her şeyi yönetirsin. Kuvvet ve güç senin elindedir; her şeyi büyütmek ve güçlendirmek senin elindedir.

הַֽחָכְמָ֥ה וְהַמַּדָּ֖ע נָת֣וּן לָ֑ךְ וְעֹ֨שֶׁר וּנְכָסִ֤ים וְכָבוֹד֙ אֶתֶּן־לָ֔ךְ אֲשֶׁ֣ר לֹא־הָ֣יָה כֵ֗ן לַמְּלָכִים֙ אֲשֶׁ֣ר לְפָנֶ֔יךָ וְאַחֲרֶ֖יךָ לֹ֥א יִֽהְיֶה־כֵּֽן

Bilgelik ve bilgi sana verilmiştir; sana zenginlik, mal mülk ve yücelik de vereceğim ki, senden önceki krallarda böyle olmadı ve senden sonra da böyle olmayacak.

נִבְחָ֣ר שֵׁ֭ם מֵעֹ֣שֶׁר רָ֑ב מִכֶּ֥סֶף וּ֝מִזָּהָ֗ב חֵ֣ן טֽוֹב

İsim çok zenginlikten, iyi lütuf gümüşten ve altından seçkindir.

וַיִּשְׁלַ֧ח יְהוָ֛ה אֶת־נָתָ֖ן אֶל־דָּוִ֑ד וַיָּבֹ֣א אֵלָ֗יו וַיֹּ֤אמֶר לוֹ֙ שְׁנֵ֣י אֲנָשִׁ֗ים הָיוּ֙ בְּעִ֣יר אֶחָ֔ת אֶחָ֥ד עָשִׁ֖יר וְאֶחָ֥ד רָֽאשׁ

Yahve Natan'ı Davut'a gönderdi. O da ona gelip ona dedi ki: 'Bir şehirde iki adam vardı; biri zengin ve diğeri yoksuldu.

כֹּ֣ה אָמַ֣ר יְהוָ֗ה אַל־יִתְהַלֵּ֤ל חָכָם֙ בְּחָכְמָת֔וֹ וְאַל־יִתְהַלֵּ֥ל הַגִּבּ֖וֹר בִּגְבֽוּרָת֑וֹ אַל־יִתְהַלֵּ֥ל עָשִׁ֖יר בְּעָשְׁרֽוֹ

Yahve şöyle dedi: Bilge bilgeliğiyle övünmesin ve yiğit yiğitliğiyle övünmesin; zengin zenginliğiyle övünmesin.

וַיִּתֵּ֤ן אֶת־רְשָׁעִים֙ קִבְר֔וֹ וְאֶת־עָשִׁ֖יר בְּמֹתָ֑יו עַ֚ל לֹא־חָמָ֣ס עָשָׂ֔ה וְלֹ֥א מִרְמָ֖ה בְּפִֽיו

Ve mezarını kötülerle ve ölümlerinde zenginle verdi; gerçi şiddet yapmamıştı ve ağzında hile yoktu.

גַּם־בְּנֵ֣י אָ֭דָם גַּם־בְּנֵי־אִ֑ישׁ יַ֝֗חַד עָשִׁ֥יר וְאֶבְיֽוֹן

Hem insanın oğulları hem adamın oğulları, zengin ve yoksul birlikte.

ה֣וֹן עָ֭שִׁיר קִרְיַ֣ת עֻזּ֑וֹ מְחִתַּ֖ת דַּלִּ֣ים רֵישָֽׁם

Zenginin serveti onun gücünün şehridir, yoksulların yıkımı onların yoksulluğudur.

לְעָשִׁ֗יר הָיָ֛ה צֹ֥אן וּבָקָ֖ר הַרְבֵּ֥ה מְאֹֽד

Zenginin çok fazla davarı ve sığırı vardı.

עֹ֣שֵֽׁק דָּ֭ל לְהַרְבּ֣וֹת ל֑וֹ נֹתֵ֥ן לְ֝עָשִׁ֗יר אַךְ־לְמַחְסֽוֹר

Kendine çoğaltmak için yoksulu ezen ve zengine veren sadece yoksulluğadır.

מְתוּקָה֙ שְׁנַ֣ת הָעֹבֵ֔ד אִם־מְעַ֥ט וְאִם־הַרְבֵּ֖ה יֹאכֵ֑ל וְהַשָּׂבָע֙ לֶֽעָשִׁ֔יר אֵינֶ֛נּוּ מַנִּ֥יחַֽ ל֖וֹ לִישֽׁוֹן

Çalışanın uykusu tatlıdır, ister az ister çok yesin; ama zenginin tokluğu onun uyumasına izin vermez.

וַיָּ֣בֹא הֵלֶךְ֮ לְאִ֣ישׁ הֶֽעָשִׁיר֒ וַיַּחְמֹ֗ל לָקַ֤חַת מִצֹּאנוֹ֙ וּמִבְּקָר֔וֹ לַעֲשׂ֕וֹת לָאֹרֵ֖חַ הַבָּא־ל֑וֹ וַיִּקַּ֗ח אֶת־כִּבְשַׂת֙ הָאִ֣ישׁ הָרָ֔אשׁ וַֽיַּעֲשֶׂ֔הָ לָאִ֖ישׁ הַבָּ֥א אֵלָֽיו

Zengin adama bir yolcu geldi. O da kendisine gelen konuğa hazırlamak için kendi davarından ve sığırından almayı esirgedi; yoksul adamın kuzusunu aldı ve onu kendisine gelen adama hazırladı.'

הֶֽעָשִׁ֣יר לֹֽא־יַרְבֶּ֗ה וְהַדַּל֙ לֹ֣א יַמְעִ֔יט מִֽמַּחֲצִ֖ית הַשָּׁ֑קֶל לָתֵת֙ אֶת־תְּרוּמַ֣ת יְהוָ֔ה לְכַפֵּ֖ר עַל־נַפְשֹׁתֵיכֶֽם

Canlarınız üzerine kefaret yapmak için Yahve'nin sunusunu verirken, zengin yarım şekelden (~5.5 gram) çoğaltmayacak ve yoksul azaltmayacak.

אֲשֶׁ֤ר עֲשִׁירֶ֨יהָ֙ מָלְא֣וּ חָמָ֔ס וְיֹשְׁבֶ֖יהָ דִּבְּרוּ־שָׁ֑קֶר וּלְשׁוֹנָ֖ם רְמִיָּ֥ה בְּפִיהֶֽם

Onun zenginleri şiddetle doludur ve sakinleri yalan konuşurlar; ve ağızlarında dilleri hilelidir.

נִתַּ֣ן הַסֶּ֔כֶל בַּמְּרוֹמִ֖ים רַבִּ֑ים וַעֲשִׁירִ֖ים בַּשֵּׁ֥פֶל יֵשֵֽׁבוּ

Ahmaklık çok yükseklerde konuldu, ve zenginler alçakta otururlar.

וּבַֽת־צֹ֨ר בְּ֭מִנְחָה פָּנַ֥יִךְ יְחַלּ֗וּ עֲשִׁ֣ירֵי עָֽם

Ve Sur kızı sunuyla, halkın zenginleri senin yüzüne yalvaracaklar.

תַּחֲנוּנִ֥ים יְדַבֶּר־רָ֑שׁ וְ֝עָשִׁ֗יר יַעֲנֶ֥ה עַזּֽוֹת

Yoksul yalvarışlarla konuşur, ve zengin sertliklerle cevap verir.

וְאֵ֣ת כָּל־אֲשֶׁ֣ר עָשָׂ֗ה לִשְׁנֵי֙ מַלְכֵ֣י הָאֱמֹרִ֔י אֲשֶׁ֖ר בְּעֵ֣בֶר הַיַּרְדֵּ֑ן לְסִיחוֹן֙ מֶ֣לֶךְ חֶשְׁבּ֔וֹן וּלְע֥וֹג מֶֽלֶךְ־הַבָּשָׁ֖ן אֲשֶׁ֥ר בְּעַשְׁתָּרֽוֹת

Ve Şeria'nın ötesinde olan iki Amorlu kralına, Heşbon kralı Sihon'a ve Aştarot'ta olan Başan kralı Og'a yaptığı tümünü.

וּגְב֗וּל ע֚וֹג מֶ֣לֶךְ הַבָּשָׁ֔ן מִיֶּ֖תֶר הָרְפָאִ֑ים הַיּוֹשֵׁ֥ב בְּעַשְׁתָּר֖וֹת וּבְאֶדְרֶֽעִי

Ve Refalılardan kalanından Başan kralı Og'un sınırı; Aştarot'ta ve Edrei'de oturan;

כָּל־מַמְלְכ֥וּת עוֹג֙ בַּבָּשָׁ֔ן אֲשֶׁר־מָלַ֥ךְ בְּעַשְׁתָּר֖וֹת וּבְאֶדְרֶ֑עִי ה֤וּא נִשְׁאַר֙ מִיֶּ֣תֶר הָרְפָאִ֔ים וַיַּכֵּ֥ם מֹשֶׁ֖ה וַיֹּרִשֵֽׁם

Aştarot'ta ve Edrei'de krallık yapan Başan'daki Og'un bütün krallığı; o Refaimlerin kalanından kalmıştı ve Musa onları vurdu ve onları kovdu.

וַיָּשִׂ֨מוּ֙ אֶת־כֵּלָ֔יו בֵּ֖ית עַשְׁתָּר֑וֹת וְאֶת־גְּוִיָּתוֹ֙ תָּקְע֔וּ בְּחוֹמַ֖ת בֵּ֥ית שָֽׁן

Silahlarını Aştarot evine koydular ve cesedini Beyt Şan'ın duvarına çaktılar.

לִבְנֵי֮ גֵּרְשׁוֹם֒ מִמִּשְׁפַּ֗חַת חֲצִי֙ מַטֵּ֣ה מְנַשֶּׁ֔ה אֶת־גּוֹלָ֥ן בַּבָּשָׁ֖ן וְאֶת־מִגְרָשֶׁ֑יהָ וְאֶת־עַשְׁתָּר֖וֹת וְאֶת־מִגְרָשֶֽׁיהָ

Gerşom'un oğullarına, Manaşe'nin yarım oymağının ailesinden: Başan'da Golan'ı ve otlaklarını, ve Aştarot'u ve otlaklarını,